Ο Ρομαντισμός στη μουσική

Ο Ρομαντισμός ήταν πνευματικό κίνημα που αναπτύχθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα στη Δυτική Ευρώπη. Βασικό χαρακτηριστικό του κινήματος αυτού ήταν η πρόκληση συγκινησιακών συναισθημάτων μέσω όλων των μορφών τέχνης (ξεκίνησε αρχικά από τη λογοτεχνία και στη συνέχεια πέρασε στα εικαστικά και στη μουσική). Ο Ρομαντισμός ως κίνημα ήταν αντίθετος με κάθε κλασικό και λογικό στοιχείο, ενώ φάνηκε να είναι επαναστατικό καθώς αντιτασσόταν στην αριστοκρατία της εποχής.

Από το πνευματικό αυτό κίνημα, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, προέκυψε ένα νέο είδος μουσικής, η Ρομαντική Μουσική. Κύριο γνώρισμά της ήταν η τάση για έντονη εξωτερίκευση τωνRomanticism in music συναισθημάτων και των επιθυμιών χωρίς όμως να υποκρύπτεται κάποια τάση για κάλυψη, άρση ή ισορροπία αυτών των συναισθημάτων. Δηλαδή φαίνεται ο καλλιτέχνης να εκφράζει έντονα τον πόνο, τη λύπη, τον έρωτα, την αγάπη, το παράπονο και τις επιθυμίες του, εστιάζοντας σε αυτά καθαυτά και όχι στην αναζήτηση της λύσης των συναισθημάτων του γιατί είναι συμφιλιωμένος με αυτά. Με έντονη εκφραστικότητα λοιπόν περιγράφονται τα βιώματα σε μια ονειρική ατμόσφαιρα και υπόσταση, μακριά από κάθε στοιχείο πραγματικότητας. Στη Ρομαντική Μουσική λοιπόν συστήνονται νέες μουσικές τεχνικές έκφρασης:

  • Αλλοιωμένες συγχορδίες
  • Συχνές τονικές μεταβολές
  • Πολυπληθείς ορχήστρες και δυναμική ενορχήστρωση

Παράλληλα, θα πρέπει να αναφερθεί ότι παρατηρείται σχεδόν απόλυτα η χρήση του πιάνου, καθώς είναι αυτό που επιτρέπει στους καλλιτέχνες έντονες μεταβολές στη δυναμική της ερμηνείας τους. Επίσης, στην ερμηνεία της Ρομαντικής μουσικής ποτέ δεν αφήνονται περιθώρια αυτοσχεδιασμού, ωστόσο παραμένει άκρως παραστατική, κι αυτό οφείλεται ίσως στην ανάπτυξη ενός είδους μουσικής εκείνη τη περίοδο με την ονομασία “Προγραμματική Μουσική”. Η μουσική αυτή προσπαθεί να εκφράσει ερεθίσματα, συναισθήματα κι επιθυμίες με τη χρήση πλήθους εκφραστικών μέσων που προσφέρουν τα μουσικά όργανα.

Σημαντικοί εκπρόσωποι της Ρομαντικής μουσικής ήταν:

  • Πιότρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (1840 -1893)
  • Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ (1756 – 1791)
  • Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (1770 – 1857)
  • Μανώλης Καλομοίρης (1883 – 1962)

Το συναίσθημα, ο λυρισμός και η φαντασία που ταξιδεύει σε άλλες διαστάσεις είναι χαρακτηριστικά της Ρομαντικής μουσικής καθιστώντας την ένα ιδιαίτερα ελκυστικό είδος μουσικής, καθώς επιτρέπει στον εκάστοτε καλλιτέχνη και ακροατή να ονειρευτεί, να αναλογιστεί και να στοχαστεί.